Anlamadıklarınızı Anlatalım..

Bu soruyu en iyi oksijen ve karbondioksit döngüsü açıklar çünkü bitkiler karbondioksit tüketirken oksijen üretirler insanlar oksijen tüketirken karbondioksit üretirler
Oksijen ve Karbondioksit yaşamın devamlılığı için gerekli olan iki gazdır. Bu elementler gezegen üzerindeki yaşamsal faaliyetler için gerekli olan tüm enerjinin kaynağıdır. Oksijen nefes almamız ve dolayısıyla yaşamsal faaliyetlerimizin devamlılığı açısından çok önemlidir. Tüketilen besinler oksijenli solunum ile enerji haline dönüştürülmektedir. Karbondioksit ise bitkilerin canlılıklarının devamı için kendilerine ürettikleri enerjinin sağlandığı fotosentez reaksiyonunun gerçekleşmesi için gerekli olan gazdır. Yeryüzünde bu gazlardan herhangi birinin olmaması halinde kesinlikle besin elde edilemeyecek, solunum olmayacak,bitkiler yaşayamayacak ve dolayısıyla yaşam olmayacaktı.

Bu iki gazın birbiri ile ilişkisi tam bir döngüdür. İşte bu oksijen ve karbondioksitin bitkiler, hayvanlar ve çevresel faktörlerce işlenmesine “ OKSİJEN-KARBONDİOKSİT DÖNGÜSÜ” denilmektedir. Bu döngü yeryüzündeki tüm canlıları kapsamaktadır.

Oksijen-Karbondioksit döngüsünü gerçekleştiren faktörler şunlardır:

1. Güneş
2. Havadaki Karbondioksit
3. Okyanuslar
4. Fotosentez
5. Havadaki Oksijen
6. Hücresel solunum
7. Fosil yakıtlar
8. Volkanlar
9. Yeryüzü hareketleri

1. GÜNEŞ: Güneş ışınlarının yaymış olduğu elektromanyetik spektrumlar (Güneş enerjisi) , kendi besinlerini üretme yeteneğindeki bitki, algler ve planktonlar gibi canlıların besin molekülü üretmelerini sağlar.(Fotosentez) Fotosentezde kullanılan ışığın farklı renkleri, okyanuslarda ve dünya üzerinde bu olayı farklı oranlarda sağlamaktadırlar. Çünkü okyanuslar kırmızı hariç tüm renkleri filtre eder.

2. HAVADAKİ KARBONDİOSİT: Karbondioksit gezegenimizde yaşamın sürdürülebilmesi için çok gerekli olan bir gazdır. Güneş enerjisi ile birlikte,tüm canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için gerekli olan enerjinin bitkiler tarafından üretilebilmesi için karbondioksit kullanılır.

Bir gaz olan karbondioksit okyanuslardan, yakılan fosil yakıtlardan ( Doğal gaz,Kömür,Petrol ürünleri vb.) ,volkanların patlamasından ve canlıların yaptıkları solunumla elde edilir. Atmosferde yaklaşık olarak 23 milyon ton karbondioksit vardır.

Dünya üzerindeki karbondioksit kaynakları şunlardır:

Yaşayan hayvanlar ve bitkiler: % 3
Ölü ve çürümüş materyaller .: % 3
Fosil yakıtlar……………………: % 22
 Atmosfer………………………..: % 1
 Okyanuslar……………………..: % 71

3. OKYANUSLAR: Okyanuslar karbondioksiti, karbonat bileşimleri halinde (Karbonatlar poliatomik iyonlardır. –CO3) ve gaz olarak atmosferdekinden 50 kat daha fazla depo edebilirler. Karbondioksit okyanus yüzeylerinin yakın bölümlerinde eriyebilir. Okyanuslar soğuk oldukları zaman daha fazla karbondioksiti absorbe ederler.
Okyanus yüzeylerine yakın yarlerde yaşayan tek hücreli organizmalar (Kıyı kenarları ve Güney Kutbu dolaylarında) karbondioksiti kullanıp fotosentez yaparlar. Böylelikle besin molekülü (Enerji) ve oksijen üretirler. Bu tek hücreli organizmalara “Fitaplankton” veya ” Plankton” denir. Alglerde bunlara benzer su yosunları olduklarından fotosentez yapabilmektedirler. Bu organizmalar gezegenimizde solunum için gerekli olan oksijenin çok önemli bir kısmını üretmektedirler.

4. FOTOSENTEZ: Fotosentez yeryüzünde kararlı halde bulunan karbondioksitin kullanıldığı kimyasal bir reaksiyondur. Bu kimyasal reaksiyon için yılda 60 milyon ton karbondioksit harcanır. Fotosentez; yaşayan ve besi suyunu gövdelerinde transfer edebilen tüm yeşil bitkilerde ; alglerde, planktonlarda ve bir bakteri türünde görülebilmektedir.

Fotosentez esnasında güneş enerjisi, su ve karbondioksit besin moleküllerine (Glukoz-Şeker) ve oksijene dönüştürülür. Glukoz organik bir moleküldür. (-CH,-C,-OH şeklindeki moleküller birbirlerine kovalent bağlarla bağlanmıştır. Bu bağlar güneş enerjisi içerir.)

Fotosentez reaksiyonu kabaca şöyledir:

6CO2 … + …6H2O +….. ….C6H12O6…+…6O2Enerji….. ——–
Karbondioksit Su Güneş Ener. Glukoz Oksijen

Yeşil bitkiler,algler,planktonlar ve bakterilerin bir türü kendi besinini kendileri üretebilen canlılardır. Bu canlılar yeryüzündeki diğer tüm canlıların besin ve enerji ihtiyaçlarını karşılamaktadırlar.

Fotosentez genel olarak iki kısımdan oluşur. Bu aşamalar “Aydınlık evre” ve “Karanlık evredir”.

 Kaynak:Soru-Cevap