Merkezi New York’ta bulunan ve yatırımcılara politik risk danışmanlığı yapan Eurasia Grubu, hazırladığı bir raporla ABD’ye gelen yabancı yatırımın düşüşe geçeceği uyarısında bulundu. Oysa 2005 yılında ABD’deki yabancı yatırımlar, yüzde 21 büyüyerek, 129 milyar dolara ulaşmıştı.
Eurasia Grubu, yabancı yatırımın düşeceği öngörüsünü, ABD’ye gelecek yabancı yatırımları onaylayan komitenin reformu konusundaki gelişmelere dayandırdı. Yabancı Yatırımlar Komitesi’nin (YYK) yeniden yapılandırılması Dubai merkezli Dubai Port Worlds (DPW) şirketinin şubat ayında 6 Amerikan limanının işletmesini elinde bulunduran İngiliz P&O şirketini almasıyla gündeme gelmişti. Bir Arap firmasının Amerika’nın stratejik önemdeki limanlarının işletmesini alacak olması Kongre’de büyük tepki toplarken Başkan Bush’un desteğine rağmen DPW anlaşmalardan geri çekilmeye karar vermişti.
YYK’nin yeniden yapılandırılması konusunda şu günlerde başkentte birçok girişim var. Bunlardan öne çıkan ve arkasında Kongre’nin desteğini bulan, Senato’nun Bankacılık Komitesi Başkanı Richard Shelby tarafından hazırlanan yasa tasarısı. Senatör Shelby’nin hazırladığı öneri, Savunma Bakanı’nın YYK Başkan Yardımcısı olmasından daha önce imzalanmış altyapı sektöründeki yabancı yatırımların yeniden incelenmesine, YYK’nın Kongre’ye detaylı bilgi vermesinden devletlerin güvenlik sıralamasına sokulmasına kadar finans çevrelerinin endişe verici olarak kabul ettiği birçok unsurun yasallaşmasını öngörüyor. Analistler, Wall Street’in lobi çalışmalarına rağmen, DPW ile gündeme gelen popülist ve korumacı yaklaşımlardan bazılarının Kongre’den geçeceğine kesin gözüyle bakıyorlar.
Eurasia Grubu’nun “Yabancı Yatırım Görünümü” başlıklı raporunda söz konusu reformların doğuracağı olası riskler beş ana başlıkta inceleniyor:
Yabancı Yatırımların Onaylanması Politik Bir Oyuna Dönüşebilir:
Rapor, özellikle Kongre seçim zamanlarında senatörlerin, kampanyalarına destek veren şirketlerin çıkar çatışmasına girdiği yabancı firmaların ABD’ye gelme sürecini yavaşlatma yolunu seçme imkânları olduğuna vurgu yapıyor. Yabancı şirketlerin, YYK’nin güvenlik kontrolünden geçebilmeleri için gizli bilgileri komiteye sunması gerektiğini belirten rapor, Kongre üyelerinin her zaman bunları basına sızdırma olasılığı olduğunun altını çiziyor. Eurasia Grubu, bu durumun ABD’yi gelişmekte olan piyasaların barındırdığı politik riskle hemen hemen aynı seviyeye getireceğine dikkati çekiyor.
YYK’nın Reddi Amerikan Yatırımcılarına Zarar Verir:
YYK reformlarının ulusal güvenliği yakından ilgilendiren hava taşımacılığı, teknoloji ve telekomünikasyon sektörlerini olumsuz yönde etkilenmesi bekleniyor. Bundan, başta Çin ve Japon firmaları olmak üzere Avrupalı şirketler de etkilenecek. Rapor, YYK’dan olumsuz yanıt alan devletlerin Amerikan yatırımcılarına daha sert yaklaşması olasılığının her zaman bulunduğunu belirtiyor. Eurasia Grubu, ayrıca Arap ülkelerinin ABD’de artan İslamofobi karşısında Amerikan yatırımcılarına çok da arkadaş canlısı davranacağını beklemenin yanlış olacağı uyarısında bulunuyor.
Şirket Evlilikleri Azalır:
Rapor, giderek sıkılaşan YYK süreciyle beraber Amerikan şirketlerinin yabancı şirketlerle birleşmesinin de giderek zorlaşacağını vurguluyor. Fransız Alcatel şirketinin, Amerikan Lucent şirketiyle ile birleşebilmeyi garantileyebilmek için güvenlik konularında sürekli güncelleme yapmayı kabul ettiğini belirten rapor, Alcatel’in İran ve Libya ile iş yapmasının bir sorun olduğunun altını çiziyor. Amerikan şirketlerinin her iki ülkeyle de iş yapması kanunla yasaklanıyor. Uzmanlar, diğer yabancı şirketlerin Alcatel kadar işbirliğine açık olmayacakları konusunu da gündeme getiriyorlar.
Uzayan Süreç Yatırımcıyı Kaçırır:
Eurasia Grubu raporunda ayrıca, onay süresinin uzamasıyla yabancı yatırımcının diğer imkânlara bakmaya başlamasının doğru orantılı olduğunu belirtiyor. Nitekim 2005 yılında da DPW olayına benzer bir vaka yaşanmış, Amerikan enerji şirketi UNOCAL’i almak isteyen Çin CNOOC şirketi, ulusal güvenlik engeline takılınca, Amerikan devi Chevron pastayı kapmıştı. Uzmanlar, yabancı yatırım için her yıl ortalama 130 milyar dolar harcayan Arap sermayesinin de değişen şartlar altında ABD dışına gitmeye başlamasına hazır olunması gerektiğine vurgu yapıyor.
Reformlardan Önce Belirtiler Başladı:
Bunların yanı sıra raporda, finans çevrelerine yakınlığıyla bilinen Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin bir araştırmasına da yer veriliyor. WSJ’nin düzenlediği anket, Amerikalı ekonomistlerin yüzde 49′unun yani neredeyse yarıya yakınının, önümüzdeki yıllarda ABD’ye gelen yabancı yatırımın düşeceğine inandığını ortaya koyuyor. Analistler, geride bıraktığımız ay içerisinde güvenlik konularında bilgisayar yazılımı yapan bir İsrail şirketinin 225 milyon dolarlık bir fiyat tekliften, beş ay sürecek YYK güvenlik kontrolünü sebep göstererek çekilmesini, yabancı yatırımcının tedirginliğinin açık göstergesi olarak nitelendiriyor.
Kaynak: Referans Gazetesi/Elif Özmenek