‘BaÅŸarı Öyküleri’ Kategorisi Yazıları
“80 Yaşındayım Ama Düşlerimi Hâlâ Yeni Fabrikalar Süslüyor”
Ä°smet YORGANCILAR
Türkiye’nin sanayileşme atağına öncülük edenler arasında yer alıyor İsmet Yorgancılar. Bugün 80 yaşında ama yatırımdan vazgeçmiyor. Yorgancılar’ın son projesi kağıt fabrikası kurmak.
Türkiye’nin sanayileşme hamlesine öncülük yapan kuşağın bir ferdi İsmet Yorgancılar. 80 yaşında ama hâlâ yeni projeler üretmeye devam ediyor. İzeltaş gibi el aletleri sektöründe Türkiye’nin en büyük firmasını kuran, cam sektöründe Yorcam markasını yaratan Yorgancılar, sürekli proje üretmenin, yeni işlere girmenin ve yatırım yapmanın en büyük tutkusu olduğunu belirtiyor.
Yorgancılar, ÅŸimdi Manisa’nın Turgutlu ilçesindeki arazisinde hem üzüm yetiÅŸtiriyor hem de 15.000 metrekare büyüklüğünde kümese sahip olan çiftliÄŸinde tavuk yetiÅŸtiriyor. Yorgancılar, “Bende proje bitmez. Sırada kâğıt fabrikası kurma planım var. Bunun için araÅŸtırmalarım devam ediyor” dedi.
Nazilli’de 1927 yılında doğan, ortaokulu bitirdikten hemen sonra iş hayatına atılan Yorgancılar, çocukluk yıllarında pazara mal getiren köylülerin atlarına yer kiralamış. 1945 yılında İzmir’e yerleşmiş ve iş yaşamına yorgan dikerek başlamış. Kardeşleriyle kerestecilik işine giren Yorgancılar, 1968 yılında Dalan ailesi ile beraber İzeltaş’ın temellerini atarak, el aletleri, döküm ve otomotiv yedek parça üremine girer. Bir yandan da cam sektörüne el atarak, 20’nin üzerinde şirketin kuruluşuna öncülük yapar. Bugün İzeltaş, 100.000 metrekare açık alana sahip fabrikada yılda 10 milyon adet ve 3 bin çeşit el aleti üretiyor. Dövsa, Elburg, Elpaş İzeltaş Grubu’nun diğer şirketleri arasında yer alıyor. Yorsan Grubu ise Yorsan, Yorglas, Yorim şirketlerinden oluşuyor. Yorgancılar sadece sanayi sektörleriyle de sınırlı kalmadı. Kuşadası’nda Sunset Tatil Köyü’nü kurarak turizm sektörüne de girdi.
Sanayicilikten Tarıma
2002’de işlerini çocukları Ender, Semavi ve Gülfem’e bırakarak şirketlerin yönetim kurulu başkanlığı görevinden ayrılan İsmet Yorgancılar, geleneksel bir emeklilik hayatı yerine yeni projeler üreteceği bir yaşam tarzını seçti. Hâlâ İzeltaş ve Yorsan’ın faaliyetlerini yakından takip eden, çocuklarına ve şirket yöneticilerine gönüllü danışmanlık yapan Yorgancılar, zamanını hobilerini ticaret ve sanayi projelerine dönüştürmeye harcıyor. Hayatında hiç boşluk hissetmediğini söyleyen, yaşamının önemli bölümü sanayicilikle geçen Yorgancılar, emeklilik yaşamında ilk önce madencilik sektörüne merak sardı. Türkiye’deki maden kaynakları üzerine araştırma yaptı, Ödemiş’te altın kaynaklarını araştırdı. Bu projeyi şimdilik rafa kaldıran Yorgancılar’ın yeni gözdesi ise tarım ve hayvancılık.
Temellerini 1968’de attığı Ä°zeltaş’ın bugün dünya ÅŸirketi olduÄŸunu, 1974’te kurduÄŸu Yorsan’ın da cam konusunda Türkiye’de önemli konuma ulaÅŸtığını belirten Yorgancılar geliÅŸimi şöyle anlatıyor: “Åžirketlerde onur kurulu baÅŸkanlığım devam ediyor. Yatırım yapılırken daima bana danışılıyor. Ben ise asıl uÄŸraşımı YorbaÄŸ ÅŸirketine verdim.
Turgutlu’da 60 dönüm arazide seracılık, çiçekçilik ve baÄŸcılık yapıyorum. Yılda 10-12.000 ton çekirdeksiz kuru üzüm alıyorum. Yer geniÅŸ olduÄŸu için orada tavukçuluÄŸu da geliÅŸtirdim. Ege’de birçok çiftliÄŸe göre oldukça büyük bir tavuk çiftliÄŸi kurdum. 15.000 metrekare tavuk kümesi yaptım. 35 günde 200.000 adet etlik tavuk yetiÅŸtiriyorum. Yılda yaklaşık 2.000 ton tavuk eti üretiyoruz. Ãœretimi Banvit’e veriyoruz. Åžu an iÅŸin geldiÄŸi noktadan memnunum. Dünya nüfusu arttıkça besin kaynaklarına, özellikle de ete yönelik talep artıyor. Kendi markamı yaratmayı düşünmüyorum. Çünkü tavukçuluk yapmak kolay deÄŸil. Ä°lk önce civciv elde etmek için kuluçkahane kurmak zorundasınız. Bu civcivleri yumurtalık veya etlik olarak büyütmek gerekiyor. Üçüncü etapta ise kesimhanede kesilen hayvanlar pazarlanıyor. Ben bu iÅŸin sadece tavukları büyütme kısmını yapıyorum.”
Hayali 120 Yaşına Kadar Yaşamak
Çok sayıda insanın emeklilik hayali olan deniz kıyısında bir yaÅŸam yerine üzüm bağıyla ve tavuklarıyla yaÅŸamayı tercih eden Yorgancılar, “ÇeÅŸme’ye yılın iki ayı gidiyoruz. Ama yılın geri kalan bölümünü Turgutlu’da geçirmek istiyorum. Bu nedenle güzel bir yaÅŸama yeri yaptım. Hayalim 120 yaşına kadar burada yaÅŸamak. Ama burada yaÅŸarken yine boÅŸ durmayacağım. Åžimdiki yatırım projem kâğıt fabrikası kurmak. Bu projenin araÅŸtırmalarını yapıyorum” diye konuÅŸtu.
Genç kuÅŸağın daima yeni araÅŸtırmalar yapması ve bu doÄŸrultuda yeni sanayi tesisleri kurması gerektiÄŸini ifade eden Yorgancılar, kendisinin hayatı boyunca kazandığını yatırıma harcadığını belirtiyor ve ekliyor: “Türkiye’nin sanayi sektörlerine ihtiyacı var. Sanayi olacak ki para kazanılacak. Gençlerin de bu ilkeler doÄŸrultusunda çalışmasını arzu ediyorum” dedi.Kazandığını yatırımın yanı sıra hayırseverlik iÅŸlerine de harcayan Ä°smet Yorgancılar, Buca’da 21 dershanenin bulunduÄŸu Ä°smet Yorgancılar Ä°lköğretim Okulu’nu ve Uzundere’de eÅŸinin adını taşıyan Sabiha Yorgancılar Ä°lköğretim Okulu’nu yaptırdı. Yorgancılar, bir SSK dispanseri kurarak saÄŸlık alanında da hayırseverlik yaptı.
HiçbiriHurdalıktan Doğan Dev Şirket: Ege Soğutmacılık A.Ş.
Elektrik teknisyenliğinden soğutmacılığa uzanan yaşam öyküsünde Atilla Üner, kendi deyimiyle cahillikten doğan cesaretle bugün 50 milyon Dolar’lık ciroya sahip Ege Soğutmacılık A.Ş.’yi yarattı. Bundan 28 yıl önce İstanbul’da bir hurdalıkta bulduğu Alman yapımı iki kamyon soğutucuyla bu sektöre adım atan Üner’in fabrikasından çıkan ürünler bugün dünyanın dört bir yanındaki araçlarda kullanılıyor.
Türkiye’nin ilk otobüs klima ihracatçısı, ilk ambulans kliması, ilk frigorifik kasa soğutucu üreticisi, Safkar ve Penguen markalarına sahip Ege Soğutmacılık A.Ş’nin 56 yaşındaki Yönetim Kurulu Başkanı Atilla Üner’in, ortaokulda ikinci sınıfta tarih öğretmeninden işittiği azar hayatının dönüm noktası oldu. Okulu bırakan ve kuyumcu atölyesinde iş hayatına atılan Üner’i, elektrikçilikte yetki belgesine sahip babası daha sonra bir elektrik atölyesine çırak olarak verdi. Askerlik dönüşü, babasıyla kurduğu elektrik atölyesi Üner’i bugün 50 milyon Dolar’lık ciroya sahip Ege Soğutmacılık A.Ş’nin sahibi yaptı.
Ãœner, elektrikçilikten soÄŸutmacılığa geçiÅŸlerini şöyle anlattı: “Babamla birlikte elektrikçilikte yetki belgesine sahiptik. ÇiÄŸli’de Sasalı’dan Kaklıç, Ulukent’e kadar elektrik sorumlulukları bizdeydi. O dönemde Tanör Tavukçuluk’un sahibi Reha Tanör ile tanıştık. ÇiftliÄŸin elektrik iÅŸlerini yapıyorduk. Irak’a ihracata baÅŸladılar. Ancak yumurtaların yarısı Irak’a giderken sıcaktan bozuluyordu. Reha Bey ’Kamyonlarımıza soÄŸutucu bulun’ dedi. 1979 yılında Ä°stanbul’a gittik ama ne aradığımızı doÄŸru düzgün bilmiyoruz. Bir hafta sonra umudumuzu kesmiÅŸtik ki benim eski otomobilime sinyal lambası ararken, dükkân sahibinin yönlendirmesiyle bir hurdalıkta iki kamyon soÄŸutucusu bulduk. Onları satın alıp geldik. Cihazı ancak bir haftada monte ettik. Elektrik devresini baÄŸlarken içinden Almanca yazılı garanti kartı çıktı. Almanca bilen mahalledeki arkadaÅŸlarımıza doldurttuk, gönderdik. Ama bizim cihazlar da çalışıyor. 15 gün sonra Türkiye masasına bakan kiÅŸi geldi elimizi sıkıp tebrik ettiler. Ertesi gün bize bayilik teklif ettiler. Buzdolapçı bir arkadaşımla ortak olduk ve ÅŸirketimizi kurduk.
Teklifler Geliyor
Cezayir’de Safkar Algerie S.A.R.L. adlı bir şirkette değişik tipte nakliye soğutucuları ve ticari araç klimaları ürettiklerini de belirten Atilla Üner, Malezya’da 2.000 otobüs kliması montaj kapasiteli istasyon kuracaklarını söyledi.
Ãœner, “Bu yılki hedefimiz ciroyu artırmaktan çok, ihracat. Direkt ihracatımız yüzde 15–20. Dolaylı ihracatımız yüzde 35’lerde. Otobüsün ihraç edildiÄŸi yere bizim de ürünümüz gidiyor. Türkiye’de bu yıl otomotiv sektöründe yüzde 15–20 arasında gerileme bekleniyor. Aradaki bu daralmayı ihracatla kapatacağız. Bizim sektörde dünyada üretici firma sayısı 20’yi geçmez. Biz de Türkiye’de tek yerli firmayız” dedi. Ãœner teklifler geldiÄŸini, ortaklığa açık olduklarını da söyledi.
HiçbiriÄ°hracatı ve Tasarımı Öğrendi, Babasının Ä°ÅŸine ÇaÄŸ Atlattı”
Nazım UYAR
Eskişehirli İbrahim Uyar’ın 10 kişilik imalathanesi, oğlu Nazım’ın ihracat ve tasarım bilgisi devreye girince bir anda büyüdü. 150 kişilik istihdama ve 7,5 milyon dolarlık ihracata ulaşan Termosan Isı Sistemleri Dış Ticaret A.Ş. paslanmaz çelik ve özgün tasarımlara sahip ısı panelleri üretiyor ve Paris, Milano ve Moskova’da da showroom açtı.
EskiÅŸehir doÄŸumlu ve geleneksel sanat okulu, tekniker okulu ve Yıldız Ãœniversitesi üçlemesinin yetiÅŸtirdiÄŸi elektrik mühendisi Ä°brahim Uyar, üretim ve kalite bilgisini oÄŸlu Nazım’ın ihracat ve tasarım becerisiyle birleÅŸtirince ÅŸirketini kısa sürede büyüttü, alanında küresel oyuncu yapmayı baÅŸardı. Termosan Isı Sistemleri ve Dış Ticaret A.Åž.’nin (Termosan) ürettiÄŸi paslanmaz çelikten ve her biri özgün tasarım ürünü ısı panelleri 46 ülkeye ihraç ediliyor. Geçen yıl 9,5 milyon YTL ciro yapan ve bu cironun 7,5 milyon dolarlık kısmını ihracattan saÄŸlayan Termosan’ın Carisa markalı ürünleri için Paris, Milano ve Moskova’da showroom’lar açıldı. Termosan’ın kurucusu Ä°brahim Uyar şöyle baÅŸlıyor anlatmaya: “EskiÅŸehirliyim ve sanat okulu, tekniker okulu ve Yıldız Elektrik geleneÄŸinde eÄŸitim aldım. Yıldız’da okurken de demiryollarının elektrifikasyon sürecinde yaklaşık 10 yıl çalıştım. 1973’te Fransızların projesi olarak yürütülen elektrifikasyon kapsamında Fransa’ya ve Macaristan’a eÄŸitime de gittim. Daha sonra da Sincan Ankara ÅŸantiyesinde 3 sene ÅŸef olarak çalıştım.”
Devletten ayrıldıktan sonra bir arkadaşının önerisiyle Profilo Mecidiyeköy fabrikasında baÅŸmühendis olarak 1 yıl daha çalıştığını anlatan Ä°brahim Uyar, “Sonra da bir ortağım ve kardeÅŸimle birlikte kendimiz ÅŸirket kurduk ve piyasaya atıldık. Önce konfeksiyona ütü makineleri sistemleri kurduk. Sonra elektrikli termosifonlar, kazanlar v.s yaptık. Bu 15-20 yıl sürdü. Küçük bir atölyede üretim yapıyorduk daha çok mühendislik hizmeti vererek para kazanıyorduk. Atölyemizde 8-10 kiÅŸi çalışıyordu” diyor.
OÄŸlu Nazım’ın üniversiteyi bitirdikten sonra bir ihracat firmasına girdiÄŸini ve orada ihracatı öğrendikten sonra ayrılıp kendi başına piyasada ihracat yapmaya baÅŸladığını anlatan Ä°brahim Uyar şöyle devam ediyor: “Kendisi önce çorap ürettirip ihraç etti. Sonra da havlupan ürünler ihraç etti. Annesinden bir daire parası aldı sermaye yaptı ve baÅŸarılı oldu. Sonra da havlupan iÅŸinde kaliteli üretim bulamayınca bize yani babasıyla ortağına iÅŸ teklif etti. Biz de pazarı hazır olan bu teklife evet dedik. Kısa sürede makine parkımızı havlupan üretimi için düzenledik ve üretime baÅŸladık. O zamana kadar 10 kiÅŸilik bir atölyeydik. Nazım’ın ihracat gücüyle bulunduÄŸum yer yetmez oldu ve Gebze’de 1.100 metrekarelik bir fabrika kurduk. Sonra Gebze’de de bir yatırım yaptık.”
Nazım Uyar da ÅŸunları söylüyor: “Ben yaz tatillerinde zaten babamın imalathanesinde çalışırdım. Ä°malatı ve fabrikayı sevmiÅŸtim. Kendi başıma dış ticareti öğrenince kaliteli ürünün önemini daha iyi anladım ve babamın iÅŸine döndüm. Çünkü ürünlerini ihraç ettiÄŸim firma bana kalite sorunu yaÅŸatmıştı. Türkiye’de, o dönemde, sadece bir firma havlupan üretiyordu. Ben babamların ÅŸirketine ortak oldum ve biz de havlupan üretmeye baÅŸladık. Yunanistan, Ä°ngiltere, Ä°talya derken ÅŸu anda 46 ülkeye ihracat yapıyoruz.”
12 Bin Euro’ya Arp Kalorifer Paneli Yaptık
Termosan Satış direktörü Nazım Uyar, Termosan’da paslanmaz çelikten tasarım ağırlıklı çok özel ısı birimleri üretmeye baÅŸladıklarını bu ürünlerle bir anda Avrupa’da çok yüksek talep bulduklarını anlatıyor. Uyar, “Hatta ÅŸirketimizi satın almak için de çok iyi teklifler geliyor. Ancak birçok iyi bir çıkış trendi tutturduk ve ÅŸimdilik ÅŸirketimizi satmayı düşünmüyoruz. Bizim ürünler Avrupa’da çok tercih ediliyor çünkü Avrupalı tüketici tasarıma çok önem veriyor. Fiyat o kadar önemli olmuyor. Mesela arp ÅŸeklinde altın kaplama çok özel bir ısı paneli yaptık ve 12 bin Euro fiyat koyduk. DiÄŸer müzik aletlerinden de esinlendik. Swarovski taÅŸlı ısı paneli tasarımlar da yaptık. Hemen sipariÅŸler gelmeye baÅŸladı. Çok modern farklı tasarımlar da ürettik. Klasik ve normal üretimlerimiz de var tabii ki. Alüminyum paneller de üretmeye baÅŸladık ama bunlarda da tasarımımızla farklı olacağız. Farklı olmak gerekiyor çünkü rekabette ancak bu ÅŸekilde öne geçebilirsiniz.”